Locatie
De weilanden waar het om gaat liggen ten westen van het industrieterrein Oosthuizerweg bij Edam en achter het Zeevangsdijkje, de zogeheten hoofdverdedigingslinie van het werelderfgoed Stelling van Amsterdam die langs de ringvaart rond De Purmer loopt. De betreffende weilanden liggen in het vroegere inundatiegebied van het werelderfgoed. Het openhouden van de vroegere inundatiegebieden is uit cultuurhistorisch oogpunt van groot belang. Daarom werden de weilanden in 1996 op voorstel van het Rijk door UNESCO als werelderfgoed begrensd.
Foto Klaas Breunissen
Werelderfgoed
Het werelderfgoed Hollandse Waterlinies, waarmee werelderfgoed Stelling van Amsterdam sinds 2021 is samengevoegd, is een oude verdedigingslinie van o.a. forten, dijken en sluizen. Wanneer de vijand zou dreigen door te breken, zouden weilanden onder water worden gezet, was de gedachte van de verdedigingstactiek. Dit soort gebieden worden inundatiegebieden genoemd. Het gebied bij Edam is in de Tweede Wereldoorlog ook echt op deze manier gebruikt (als inundatiegebied). Het is in 1940 daadwerkelijk onder water gezet door de Nederlanders en in 1944 door de Duitsers.
De Stelling van Amsterdam is in 1996 op de UNESCO-werelderfgoedlijst geplaatst. ‘Werelderfgoederen zijn monumenten die zo belangrijk zijn voor de wereld dat we ze veilig willen doorgeven aan volgende generaties’, aldus de tekst op de website van de Rijksdienst van het Cultureel Erfgoed van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Geknoei met begrenzing
Ondanks de werelderfgoedstatus werd het industrieterrein aan de Oosthuizerweg bij Edam uitgebreid in het inundatiegebied rond 2012. Het plan was dit bedrijventerrein daarna nog verder uit te breiden. SBW maakte bezwaar. De Raad van State zette in 2016 een streep door het uitbreidingsplan vanwege twee belangrijke redenen: 1) nut en noodzaak van de uitbreiding waren niet aangetoond en 2) de ligging van de weilanden in het werelderfgoed Stelling van Amsterdam.
Na deze uitspraak probeerde de overheid de begrenzing van dit werelderfgoed te wijzigen, zodat de weilanden niet langer beschermd zouden zijn. Daartegen heeft SBW succesvol bezwaar gemaakt samen met Vereniging Oud Edam en Bond Heemschut. Wij schreven daar al eerder over. Dat betekent dat de wijziging wordt teruggedraaid en de oorspronkelijke begrenzing bij Edam weer zal gelden
Staatscourant
De begrenzing is vastgelegd in de ministeriële regeling behorende bij het Besluit kwaliteit leefomgeving. Deze is in de nieuwe ministeriële regeling gecorrigeerd bij Edam. Deze nieuwe regeling treedt op 1 januari 2026 in werking, zoals blijkt uit de publicatie op 31 oktober 2025 in de Staatscourant. Dat betekent dat de weilanden weer formeel bij het werelderfgoed horen en als zodanig zijn beschermd. De inmenging van o.a. SBW de afgelopen jaren is dus succesvol geweest.
Het lijkt ons uitgesloten als de weilanden in de toekomst nog zullen worden bebouwd. Uiteraard blijft SBW de ontwikkelingen op dit punt volgen.