Stop het dempen en scheuren!

12 november 2020 – In het belang van ons cultuurhistorisch landschap en de weidevogels moet worden gestopt met het scheuren van graslanden en het dempen van sloten. De Stichting Behoud Waterland (SBW) roept in brieven zes Waterlandse gemeenten op hun verantwoordelijkheid voor het behoud daarvan te nemen.

 

De landelijke gebieden van de gemeenten Amsterdam, Waterland, Edam-Volendam, Wormerland, Landsmeer en Oostzaan zijn grotendeels waardevolle veengebieden. De provincie heeft die gebieden in haar onlangs vastgestelde Provinciale Omgevingsverordening (POV) aangewezen als Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL). Het gaat om de BPL’s Waterland, Zeevang, Wijde Wormer en Wormer- en Jisperveld.

Kernkwaliteiten
De provincie heeft precies opgeschreven wat de ‘kernkwaliteiten’ van die BPL’s zijn. Het gaat dan om de aanwezige natuurlijke waterlopen en verkavelingspatronen, de open ruimte en vergezichten en de habitat voor weidevogels.
Deze kernkwaliteiten moeten beschermd worden en niet worden aangetast door bijvoorbeeld nieuwe bebouwing. Gemeenten moeten die bescherming regelen in hun bestemmingsplannen.

Onvoldoende
De SBW heeft de geldende bestemmingsplannen voor het buitengebied van de genoemde gemeenten nog eens nagelezen. Zij ontdekte dat de bescherming van die kernkwaliteiten wel enigszins, maar niet voldoende geregeld is.
Dat komt niet omdat de POV pas net door de provincie is vastgesteld. Ook in de Provinciale Ruimtelijke Verordening (PRV) die daarvoor gold, werden sommige eisen al gesteld aan de gemeentelijke bestemmingsplannen.

Sloten
Een van de zaken waarnaar de SBW heeft gekeken, is hoe het dempen en rechttrekken van natuurlijke waterlopen in de bestemmingsplannen geregeld is.
Waterlopen in de veenweidegebieden maken deel uit van een uit de Middeleeuwen daterend verkavelings- en slotenpatroon. Om cultuurhistorische, maar ook om ecologische en landschappelijke redenen is het belangrijk die waterlopen intact te laten. De provincie noemt deze kernkwaliteit ‘onvervangbaar’.
De meeste bestemmingsplannen erkennen situaties waarin het dempen en vergraven van sloten toch mogelijk is. Bijvoorbeeld als het gaat om ‘normaal onderhoud’ of ‘agrarisch gebruik’. Maar wat normaal onderhoud is, wordt niet beschreven. Ook is niet duidelijk wat bedoeld wordt met de voorwaarde dat ‘geen afbreuk’ of ‘geen onevenredige afbreuk’ wordt gedaan aan deze kernkwaliteit.
De SBW vindt dat de teksten in de bestemmingsplannen duidelijker moeten worden en het dempen en verleggen van sloten strikter moet tegengaan.

Oude slotenpatronen zijn een kernkwaliteit van het landschapOude slotenpatronen zijn een kernkwaliteit van het landschap

Scheuren
Grasland omploegen en opnieuw inzaaien (‘scheuren’) vernietigt het bodemleven en het microreliëf van de grond en draagt bij aan de bodemdaling. Het microreliëf zorgt voor afwisseling in vochtigheidsgraad en daarmee variatie in de vegetatie. Een gezond bodemleven en het intact blijven van het microreliëf zijn belangrijk voor de weidevogels.
Daarom heeft de provincie in haar POV het scheuren van grasland in veengebieden verboden, ‘tenzij wordt aangetoond dat dit bijdraagt aan meer biodiversiteit in het grasland en daarbij bodemerosie en CO2-uitstoot wordt vermeden’.
In de PRV was al voorgeschreven dat in bestemmingsplannen geen regeling mocht staan die scheuren toestond. De meeste gemeenten blijken een dergelijk scheurverbod níet in hun bestemmingsplannen te hebben opgenomen. De SBW vindt dat de gemeenten hun bestemmingsplannen zo snel mogelijk moeten aanpassen om de kwaliteit van hun buitengebied als weidevogelleefgebied adequaat te beschermen.

Brieven
De SBW heeft alle zes, genoemde gemeenten een brief gestuurd en daarin uit de doeken gedaan waarom de bestaande bestemmingsplannen voor het buitengebied (en bij de gemeente Wormerland het nieuwe ontwerpbestemmingsplan Landelijk Gebied) tekort schieten. En suggesties gedaan voor verbeteringen.
Samengevat komt dat neer op drie adviezen:
#1. Verbeter en verduidelijk de regels die het dempen en verleggen van sloten verbieden.
#2. Handhaaf de maximale grootte van 1,5 hectare voor een agrarisch bouwperceel.
#3. Leg het provinciale verbod op het scheuren van grasland in veengebieden helder vast.

Hier vindt u de brieven van de SBW aan de gemeente Amsterdam, Waterland, Edam-Volendam, Wormerland, Landsmeer en Oostzaan.