26 september 2016 - Wat is schoon en gezond water? Wat doet het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) daaraan? De waterkwaliteit is voor een boer zeer belangrijk want een melkkoe drinkt gemiddeld 100 liter water per dag!
Deze vragen kwamen aan de orde tijdens het WaterlandBeraad op 22 september jl o.l.v. Klaas Breunissen van Stichting Behoud Waterland.
Door recreanten worden verschillende eisen aan de waterkwaliteit gesteld, aldus Jan Hylkema van NV Recreatie Noord-Holland. Soms heb je te maken met tegenovergestelde belangen. Iemand in de zaal merkte op dat fonteinkruid er op duidt dat het water schoon is, anders groeit het niet. Maar een grote hoeveelheid daarvan is het gevolg van te veel nutriënten in het water. Het is dan een plaag voor de pleziervaart.
Slootbeheer
Jan Vrolijk, biologische veehouder, is blij dat zijn bedrijf in de polder Zeevang staat. Hij zou niet in de Beemster willen zitten vanwege het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de akkerbouw aldaar. Boeren kunnen nu meedoen aan projecten om de waterkwaliteit te verbeteren. Een van die projecten betreft het ecologisch beheer van sloten.
Dat betekent dat sloten niet langer keurig recht worden gemaakt, maar dat verschillende planten langs de slootkant juist mogen blijven staan, tenminste als dat niet ten koste gaat van de doorstroming van het water. Er wordt nu meer aan rietbeheer gedaan omdat riet een zuiverende werking heeft.
Brak of zoet
Hoe is het nu met de waterkwaliteit gesteld in Waterland? Gert van Ee, ecoloog bij HHNK, vertelde dat het water moet voldoen aan de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Schoon water is schaars. Daarom is op Europees niveau afgesproken dat de kwaliteit van het grondwater en het water van sloten, plassen en vaarten moet verbeteren. Deze afspraken moeten in de Nederlandse wetgeving worden geïmplementeerd. Dat is nog niet gebeurd.
Omdat Waterland vroeger in verbinding stond met de zee was het water brak, dat wil zeggen zout. Vooral door de aanleg van de Afsluitdijk is er niet veel brak water meer. Veel bijzondere planten, die juist hielden van brak water, zijn verdwenen in Waterland. Natuurliefhebbers willen daarom graag brak water behouden maar boeren willen het water het liefst zo zoet mogelijk. Een ander gegeven is dat door de, op verzoek van boeren uitgevoerde waterpeilverlagingen het veen oxideert. Door deze oxidatie komen er veel voedingsstoffen in het water. Als gevolg daarvan is er op sommige plaatsen een weelderige groei van bijvoorbeeld fonteinkruid te zien.
In de bodem
Henk Bouman van HHNK legde verder uit dat de doelen gesteld in de Europese Kaderrichtlijn Water in 2027 moeten zijn gerealiseerd. Mede daarom zijn er afspraken gemaakt met de Land- en Tuinbouworganisatie, LTO, en de Agrarische Natuur- en Landschapsvereniging Water, Land & Dijken. Partijen vinden elkaar “in de bodem.” Een bodem met veel organische stoffen en een goed bodemleven heeft minder uitspoeling. Dat betekent dat er minder voedingsstoffen, bestrijdingsmiddelen e.d. in het water komen, waardoor de waterkwaliteit verbetert. De ambitie is dat in 2021 30% van de agrarische bedrijven maatregelen heeft doorgevoerd die moeten leiden tot verbetering van de waterkwaliteit.
De waterkwaliteit wordt door HHNK voortdurend gemonitord. Wil je weten hoe de kwaliteit van het water in jouw omgeving is, ga dan naar de website en klik dan op de Interactieve kaart KRW-plannen.
Handje helpen
Er moet nog veel gebeuren om de KRW-doelen te halen. Burgers kunnen ook een handje helpen door o.a. geen chemische resten te lozen, plastic zakken in de vuilnisemmer te doen, minder shampoo te gebruiken met douchen, geen chloor en andere kwalijke producten te gebruiken met schoonmaken en melding te maken van stinkende sloten zodat HHNK er wat aan kan doen.
De presentaties van de medewerkers van hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier zijn hier in te zien: die van Gert van Ee en die van Henk Bouwman.